PROGRAM PROFILAKTYCZNY

1.Identyfikacja zagrożenia

Analiza wyników badań kwestionariuszowych mierzących Indeks Przemocy Szkolnej (lista kontrolna "Moje życie w szkole") wskazuje na wysoki poziom agresji słownej wśród uczniów. Zwykle przejawia się ona przezywaniem, wyśmiewaniem i plotkowaniem. Zjawisku temu często towarzyszy używanie przez uczniów wulgarnego języka.

2.1. Identyfikacja czynników ryzyka

Do czynników sprzyjających agresji słownej i używaniu wulgaryzmów należą:

• używanie wulgarnego języka przez członków rodziny i grupę rówieśniczą,
• negatywne przykłady z mediów (TV, prasa, Internet),
• wulgaryzmy w grach komputerowych,
• "idole" używający wulgarnego języka,
• brak reakcji ze strony otoczenia,
• "moda" na wulgaryzmy,
• nadpobudliwość,
• brak więzi emocjonalnej w rodzinie lub jej zaburzenie,
• brak konsekwencji w reakcjach nauczycieli.

2.2. Identyfikacja czynników chroniących

Eliminowanie wszelkich przejawów agresji słownej oraz wulgaryzmów będą wiązały się z:

• ukazaniem pozytywnych wzorców zachowań,
• konsekwentnym reagowaniem na przejawy niewłaściwego wyrażania i zachowania się uczniów,
• dobrą komunikacją w relacji N-U, N-R,
• rozwijaniem języka poprzez udział w kulturze (konkursy czytelnicze i recytatorskie, gazetki szkolne, wywiady, wyjścia do kina, teatru),
• kontrolą zachowania i zainteresowaniem rodziców tym co oglądają, czytają ich dzieci oraz ich udziałem w grupach nieformalnych,
• rozmową z dzieckiem dostosowaną do jego poziomu rozwoju, rozmową o uczuciach, przekonaniach,
• włączaniem uczniów z problemami w zachowaniu do zajęć pozalekcyjnych (świetlica socjoterapeutyczna, koła zainteresowań).

3. Cele programu

Cel ogólny:

Eliminowanie wszelkich przejawów agresji słownej oraz wulgaryzmów. Podnoszenie kultury języka

Cele szczegółowe:

1. Doskonalenie komunikacji wśród uczniów.
2. Radzenie sobie w sytuacjach stresowych.
3. Kształtowanie umiejętności właściwego zachowania się w różnych sytuacjach i miejscach.

Do góry

L.p.	Cele operacyjne	Działania	Odpowiedzialni	Realizacja
1.	Uczniowie komunikują się w sposób kulturalny i grzeczny	Uczniowie biorą udział w inscenizacjach i scenkach dramowych.	nauczyciele przedmiotów humanistycznych	cały rok
		Uczniowie pracują w grupach tworzonych przez nauczycieli	nauczyciele	cały rok
		Nauczyciele prowadzą zajęcia na temat sposobów kulturalnego porozumiewania się.	wychowawcy	zgodnie z planem wychowawczym klasy
		Podczas spotkań indywidualnych z wychowawcą rodzice uczniów sprawiających trudności poznają właściwe sposoby reagowania na złe zachowanie	wychowawcy	spotkania wg potrzeb
2.	Uczniowie znają alternatywne sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami	Stwarzane są warunki do zdrowej rywalizacji uczniów poprzez udział uczniów w zajęciach sportowych i innych zajęciach pozalekcyjnych	nauczyciele wychowania fizycznego, wychowawcy	cały rok
		Nauczyciele i rodzice znają i stosują właściwe sposoby komunikacji interpersonalnej z dziećmi	nauczyciele	cały rok
		Uczniowie uczestniczą w zajęciach na temat radzenia sobie ze swoimi emocjami	wychowawcy	wg planu wychowawczego klasy
		Pedagog i psycholog prowadzą w klasach zajęcia profilaktyczne dotyczące rozładowywania emocji	pedagog, psycholog	wg potrzeb
		Rodzice uczestniczą w spotkaniach ze specjalistami	Zespół do spraw pedagogizacji	Zgodnie z planem spotkań z rodzicami
		Konsultacje indywidualne z rodzicami	nauczyciele, wychowawcy, pedagog, psycholog	nauczyciele j. polskiego, nauczania zintegrowanego
3.	Uczniowie kulturalnie zachowują się w różnych miejscach i sytuacjach, dbają o kulturę języka	Uczniowie biorą udział w akcjach społecznych np. "Cała Polska czyta dzieciom", oraz wyjściach do kin i teatrów	nauczyciele, wychowawcy świetlicy opiekuńczo-wychowawczej	cały rok
		Szkoła i rodzice przestrzegają właściwych norm zachowania, wyrażania się dziecka	nauczyciele	cały rok
		Nauczyciele i obsługa szkoły reagują na wszystkie niewłaściwe formy zachowania się ucznia (w szkole i poza nią)	nauczyciele inni pracownicy szkoły	cały rok

Ewaluacja

Termin - czerwiec

Odpowiedzialni :członkowie zespołu do spraw profilaktyki

L.p.	Cele operacyjne	Pytania ewaluacyjne	Narzędzia
1.	Uczniowie komunikują się w sposób grzeczny i kulturalny z innymi	Czy uczniowie brali udział w inscenizacjach szkolnych, klasowych, w scenkach dramowych?	analiza dzienników, wypowiedzi uczniów
		Czy na lekcjach wykorzystywana była praca w grupach?	wypowiedzi nauczycieli
		Czy w planach wychowawczych klas zostały ujęte tematy z zakresu kulturalnego zachowania? Czy zostały one zrealizowane?	analiza planów wychowawczych klas (dzienniki)
		Czy uczniowie uczestniczyli w zawodach sportowych i innych zajęciach pozalekcyjnych?	dzienniki zajęć pozalekcyjnych, listy uczestników
		Czy rodzice uczniów sprawiających trudności brali udział w spotkaniach indywidualnych?	analiza dzienników
2.	Uczniowie znają alternatywne sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami	Czy nauczyciele i rodzice zostali przeszkoleni w ramach warsztatów (komunikacja interpersonalna)?	lista obecności uczestników warsztatów
		Czy zdobyte w ramach warsztatów umiejętności pomagają w lepszej komunikacji z dziećmi?	ankieta, obserwacja , zapisy w zeszytach uwag
		W jakich zajęciach dotyczących radzenia sobie z negatywnymi emocjami uczniowie brali udział?	dzienniki, wystawa prac uczniów
		Na ile udział w zajęciach prowadzonych przez pedagoga, wychowawcę zmniejszył stosowanie wulgarnego słownictwa u dzieci?	obserwacja, wpisy w zeszytach uwag, wypowiedzi rodziców i nauczycieli
3.	Uczniowie kulturalnie zachowują się w różnych miejscach i sytuacjach, dbają o kulturę języka	Czy uczniowie uczestniczyli w inscenizacjach przygotowanych przez ich rówieśników?	analiza dzienników
		Czy w szkole były organizowane wyjścia do kina, teatru i innych placówek kulturalnych?	analiza dzienników, kart wycieczek
		Czy nauczyciele i obsługa reagują na wszelkie niewłaściwe formy zachowania się uczniów?	analiza zeszytów uwag, dzienników klasowych, wypowiedzi nauczycieli, pracowników obsługi

BEZPIECZEŃSTWO UCZNIA W SZKOLE I POZA NIĄ

1. Identyfikacja zagrożenia

W oparciu o wywiad wśród wychowawców, nauczycieli i na podstawie obserwacji wyłoniono problem zagrożeń, zagrożeń którymi uczeń może się spotkać na terenie szkoły i poza nią.

1.1. Identyfikacja czynników ryzyka

Brak bezpieczeństwa ucznia w szkole i poza nią związany jest z następującymi zagadnieniami:

• nieświadomość zagrożeń - również podczas nieobecności ucznia w szkole (wagary),
• nieznajomość szkolnego regulaminu porządkowego, nie respektowanie go,
• brak reakcji osób dorosłych (w szkole i poza nią) na zachowanie ucznia zagrażające jego bezpieczeństwu,
• brak konsekwencji w reakcjach nauczycieli.

1.2. Identyfikacja czynników chroniących

Zwiększenie bezpieczeństwa w szkole i poza nią wiąże się z:

• angażowaniem ucznia w akcje dotyczące bezpieczeństwa,
• ukazywanie wzorców bezpiecznego zachowania,
• znajomością szkolnego regulaminu porządkowego,
• znajomością miejsc szczególnie dla ucznia niebezpiecznych,
• współpracą z instytucjami pomocowymi (Straż Miejska, Policja)

2. Cele programu:

Cel ogólny:

Zwiększenie bezpieczeństwa ucznia w szkole i poza nią.

Cele szczegółowe:

• Utrwalenie zasad bezpieczeństwa ucznia w szkole oraz w drodze do i ze szkoły
• Egzekwowanie obowiązku szkolnego.

3. Plan działań

L.p.	Cele działania	Działania	Odpowiedzialni	Realizacja
1.	Uczeń zna i stosuje zasady bezpiecznego zachowania się w szkole oraz w drodze do i ze szkoły	Zapoznanie uczniów i ich rodziców ze szkolnym regulaminem porządkowym oraz regulaminami pracowni.	wychowawcy, nauczyciele	wrzesień
		Organizowanie apeli na temat bezpieczeństwa uczniów.	opiekunowie Samorządu Uczniowskiego	co najmniej raz na 2 miesiące
		Akcje informacyjne w postaci gazetek, plakatów na temat bezpieczeństwa (konkursy).	wychowawcy, nauczyciel plastyki	cały rok
		Organizowanie spotkań ze Strażą Miejską	pedagog	wg potrzeb
		Nauczyciele i obsługa reagują na wszystkie niebezpieczne zachowania uczniów.	nauczyciele, inni pracownicy szkoły	cały rok
2.	Uczeń regularnie uczęszcza na zajęcia lekcyjne.	Współpraca ze Strażą Miejską, Policją, Sądem Rodzinnym, kuratorami pedagog	psycholog, wychowawcy, rodzice	cały rok
		Rozmowy indywidualne z rodzicami uczniów wagarujących.	psycholog, pedagog, wychowawcy,dyrektor	w razie potrzeby
		Monitorowanie realizacji obowiązku szkolnego.	wychowawcy, pedagog	cały rok

4. Ewaluacja

Termin - czerwiec

Odpowiedzialni: członkowie zespołu do spraw profilaktyki

L.p.	Cele operacyjne	Pytania ewaluacyjne	Narzędzia
1.	Uczeń zna zasady bezpieczeństwa w szkole oraz w drodze do i ze szkoły.	Czy uczniowie oraz ich rodzice zostali zapoznani z regulaminem porządkowym?	analiza dzienników lekcyjnych
		Czy w szkole były organizowane apele dotyczące bezpieczeństwa uczniów?	dokumentacja opiekuna Samorządu Szkolnego
		Czy istnieją w szkole miejsca gdzie umieszczane są gazetki, plakaty na temat bezpieczeństwa uczniów?	gazetki, plakaty wykonane przez uczniów
		Czy w szkole organizowane były spotkania ze Strażą Miejską?	dokumentacja pedagoga
		Czy nauczyciele i obsługa reagują na wszystkie niebezpieczne zachowania uczniów?	analiza zeszytów uwag, wypowiedzi nauczycieli, innych pracowników szkoły
2.	Uczeń regularnie uczęszcza na zajęcia lekcyjne.	Czy odbyły się spotkania uczniów wagarujących ze Strażą Miejską, Policją bądź kuratorami sądowymi?	dokumentacja pedagoga
		Czy odbyły się rozmowy indywidualne z rodzicami uczniów wagarujących?	analiza dzienników, dokumentacja pedagoga
		Czy w szkole monitorowano realizację obowiązku szkolnego?	Analiza dokumentów (dzienniki klasowe i pedagoga szkolnego)

PIERWSZY PAPIEROS

1. Identyfikacja zagrożenia

Problem ulegania wpływom grup rówieśniczych pojawił się w trakcie rozmów wychowawców z rodzicami. Rodzice obawiają się, że ich dzieci z powodu chęci przynależności do znaczących dla nich grup (nieformalnych) ulegną namową do czynów zagrażających ich zdrowiu. Zapalenie pierwszego papierosa jest jednym z tych czynów.

1.1. Identyfikacja czynników ryzyka

Do czynników sprzyjających zapaleniu pierwszego papierosa należą:

• wpływ rówieśników i podporządkowanie się w celu uzyskania akceptacji i przynależności do grupy,
• wzór rodziców i innych osób z najbliższego otoczenia palących papierosy,
• brak zainteresowania rodziców dzieckiem (nauką, problemami, kolegami, sposobami spędzania wolnego czasu),
• brak rzetelnej wiedzy na temat szkodliwości palenia papierosów,
• łatwa dostępność do papierosów (nieprzestrzeganie przepisów prawa przez sprzedawców).

1.2. Identyfikacja czynników chroniących

Czynniki sprzyjające uzależnieniu od nikotyny wiążą się z następującymi zagadnieniami:

• zainteresowanie rodziców sprawami i problemami dziecka:
  • pozytywne wzorce zachowań,
  • wspólne spędzanie czasu wolnego,
  • rozwijanie zainteresowań dziecka,
  • silna więź emocjonalna,
• rzetelna wiedza na temat szkodliwości palenia tytoniu,
• organizacja i udział w atrakcyjnych formach spędzania czasu wolnego,
• szeroka oferta kół zainteresowań,
• promowanie zdrowego stylu życia przez media, akcje ogólnopolskie i lokalne,
• umiejętność asertywnego zachowania się (odmawiania).

2. Cele programu

Cel ogólny:

Eliminowanie czynników sprzyjających uzależnieniu od nikotyny. Promowanie zdrowego stylu życia.

Cele szczegółowe:

• Kształtowanie postaw asertywnych uczniów.
• Poszerzanie wiedzy uczniów, rodziców na temat szkodliwości palenia tytoniu.
• Rozwijanie zainteresowań uczniów poprzez aktywny udział w zajęciach pozalekcyjnych.

3. Plan działań

L.p.	Cele operacyjne	Działania	Odpowiedzialni	Realizacja
1.	Uczniowie potrafią odmawiać, umieją postępować w sposób asertywny	Samodoskonalenie się nauczycieli w zakresie postaw asertywnych (literatura, udział w zajęciach poza szkołą).	zainteresowani nauczyciele	Cały rok , w zależności od ofert ośrodków kształcenia nauczycieli
		Pogadanki dla rodziców na temat asertywności.	nauczyciele po kursie asertywności	na zebraniach z rodzicami
		Zajęcia dla rodziców kształcące umiejętność asertywnego zachowania się.	pedagog, psycholog, nauczyciele	wg potrzeb
		Godziny wychowawcze utrwalające postawy asertywne.	wychowawcy	wg potrzeb
2.	Uczniowie są świadomi w jaki sposób palenie papierosów wpływa na rozwój młodego człowieka.	Samokształcenie nauczycieli na temat profilaktyki antynikotynowej (literatura)	nauczyciele	cały rok
		Poszerzanie wiedzy uczniów klas IV-VI na temat szkodliwości palenia tytoniu, w czasie lekcji wychowawczych i przyrody.	wychowawcy klas IV-VI nauczyciele przyrody	cały rok
		Zindywidualizowanie procesu dydaktycznego	wg potrzeb	nauczyciele
		Przeprowadzanie zajęć z zakresu edukacji antynikotynowej w klasach młodszych.	nauczyciele klas I-III	cały rok
		Akcje informacyjne w postaci ulotek, gazetek, plakatów.	nauczyciel plastyki	raz w semestrze
		Rodzice uczestniczą w spotkaniach ze specjalistami na temat uzależnień.	Zespół do spraw pedagogizacji.	wg potrzeb
3.	Uczniowie znają różnorodne formy spędzania wolnego czasu (czynnik chroniący przed nałogami)	Stwarzanie uczniom możliwości udziału w zajęciach sportowych oraz innych zajęciach pozalekcyjnych.	nauczyciele prowadzący zajęcia	cały rok
		Organizowanie imprez integrujących środowisko lokalne.	dyrektorzy, Rada Rodziców, nauczyciele	dyrektorzy, Rada Rodziców, nauczyciele

4. Ewaluacja

Termin -czerwiec

Odpowiedzialni: członkowie zespołu do spraw profilaktyki

L.p.	Cele operacyjne	Pytania ewaluacyjne	Narzędzia
1.	Uczniowie potrafią odmawiać, umieją postępować w sposób asertywny	Czy nauczyciele poszerzali swoją wiedzę na temat asertywności?	wypowiedzi nauczycieli
		Czy odbyły się pogadanki dla rodziców na temat asertywności?	dzienniki szkolne
		Czy odbyły się warsztaty dla uczniów kształcące umiejętność asertywnego zachowania się?	analiza dokumentów pedagoga, psychologa, scenariusze zajęć
		Czy na godzinach wychowawczych uczniowie mieli możliwość utrwalenia postaw asertywnych?	analiza dzienników, obserwacja uczniów
2.	Uczniowie są świadomi w jaki sposób palenie papierosów wpływa na rozwój młodego człowieka	Czy nauczyciele podnosili wiedzę z zakresu profilaktyki antynikotynowej?	wypowiedzi nauczycieli
		Czy w klasach II-VI odbyły się zajęcia z zakresu edukacji antynikotynowej?	analiza dzienników lekcyjnych
		Czy istnieją w szkole miejsca, gdzie umieszczono ulotki informacyjne, plakaty dotyczące szkodliwości palenia papierosów?	gazetka szkolna, ulotki, plakaty
		Jakie spotkania przeprowadzono z rodzicami?	listy obecności , scenariusze, ankiety
3.	Uczniowie znają różnorodne formy spędzania wolnego czasu.	Jakie zajęcia sportowe oraz inne zajęcia pozalekcyjne prowadzone były w szkole?	analiza dzienników kół zainteresowań.
		Czy szkoła organizowała imprezy integrujące środowisko lokalne?	analiza sprawozdań, dokumentacja fotograficzna

Do góry